Zakaz sprzedaży tytoniu w supermarketach, minimarketach i sklepach nocnych, obowiązujący od 1 lipca 2024 roku, doprowadził do spadku liczby palaczy w Holandii o szacunkowo 23 tysiące osób do końca tego samego roku - wynika z badania SEO Economic Research. Oznacza to spadek o około 1 procent całkowitej liczby palaczy w kraju.

Według badania liczba punktów sprzedaży znajdujących się w promieniu 250 metrów od domów zmniejszyła się o połowę w wyniku wprowadzenia zakazu. Najbardziej skorzystali na tym mieszkańcy mniej uprzywilejowanych, bardziej narażonych społecznie dzielnic. Zdaniem badaczy 47 procent dorosłych, którzy rzucili palenie po wejściu zakazu w życie, mieszka właśnie w takich obszarach. Zakaz przyczynia się więc do zmniejszania nierówności zdrowotnych związanych ze statusem społeczno-ekonomicznym - podkreśla SEO Economic Research.

Badacze ustalili, że kluczowe znaczenie ma bliskość punktów sprzedaży. Jeśli w promieniu 250 metrów od miejsca zamieszkania nie ma już punktu sprzedającego wyroby tytoniowe, prawdopodobieństwo, że dana osoba będzie palić, spada o 6 procent. Dalsze zwiększanie odległości nie przynosi już dodatkowego efektu. Zdaniem autorów badania wpływ ten wynika głównie z tego, że osoby, które i tak chciały rzucić palenie, faktycznie zdecydowały się na ten krok.

W wyniku zakazu liczba punktów sprzedaży tytoniu spadła o 60 procent. W efekcie mieszkańcy muszą teraz pokonywać średnio 1,5 raza większą odległość, aby kupić wyroby tytoniowe.

SEO Economic Research wskazuje również, że działanie to może zapobiec rozpoczęciu palenia przez nowych użytkowników, choć ten efekt będzie widoczny dopiero w dłuższej perspektywie. Obecnie pali około 18 procent mieszkańców Holandii.

Korzyści społeczne wynikające z mniejszej liczby palaczy są znaczne. Głównie dzięki dłuższemu życiu i lepszej jakości życia osób, które rzuciły palenie, zyski te szacuje się na od 180 do 370 milionów euro rocznie. Znaczna część tych korzyści przypada właśnie na najbardziej narażone społecznie dzielnice.

Zakaz sprzedaży w supermarketach przynosi efekty - powiedziała Carla van Gils, dyrektorka fundacji KWF Cancer Foundation, występująca w imieniu inicjatywy „Pokolenie Wolne od Dymu” (Smoke-Free Generation). Van Gils chce dalszego ograniczania liczby punktów sprzedaży.

„Bo chociaż sprzedaż w supermarketach została zakazana, obserwujemy wyraźny wzrost liczby specjalistycznych sklepów tytoniowych poza supermarketami.”