Holenderski Instytut Meteorologiczny, KNMI, wprowadził nowy wskaźnik intensywności upału, podczas gdy najnowsze dane pokazują, że większość holenderskich gmin nadal nie posiada lokalnych planów działania na wypadek wysokich temperatur. Temat zyskał na znaczeniu po niedawnych przypadkach zasłabnięć uczestników biegów w Groningen, Utrecht i Amersfoort. Dwa lata temu z powodu licznych interwencji medycznych przerwano także bieg Dam tot Damloop.

We wtorek KNMI uruchomił w swojej aplikacji nową skalę „hittekracht”, czyli intensywności upału, obejmującą wartości od 0 do 10. Wskaźnik uwzględnia temperaturę powietrza, wilgotność, prędkość wiatru oraz promieniowanie słoneczne, dzięki czemu ma lepiej odzwierciedlać rzeczywiste odczucia ludzi.

System opiera się na międzynarodowym standardzie Wet-Bulb Globe Temperature (WBGT) i ma stanowić uzupełnienie istniejących ostrzeżeń przed upałami oraz Krajowego Planu Upałów opracowanego przez RIVM.

W Dniu Działań na rzecz Ochrony przed Upałami KNMI podkreślił, że nowe narzędzie pomaga wyjaśnić, dlaczego warunki mogą być bardzo uciążliwe nawet wtedy, gdy temperatura nie osiąga ekstremalnych wartości. W poniedziałek około godziny 14:00 intensywność upału w De Bilt osiągnęła poziom 8. Tego samego dnia podczas maratonów w Groningen, Utrechcie i Amersfoort wielu uczestników źle się poczuło. Wskaźnik wynosił wówczas 6 w Groningen oraz 5 w pozostałych miastach.

Dwa lata temu organizatorzy biegu Dam tot Damloop byli zmuszeni przerwać zawody po tym, jak służby ratunkowe nie były już w stanie obsłużyć rosnącej liczby przegrzanych uczestników. Temperatura wynosiła wtedy zaledwie 23 stopnie Celsjusza, a wskaźnik intensywności upału osiągnął poziom 5.

Badaczka KNMI, Carolina Pereira Marghidan, podkreśliła, że sama temperatura nie oddaje rzeczywistego obciążenia organizmu.

"Nie każde 25 stopni Celsjusza odczuwa się tak samo. Stres cieplny nie zależy wyłącznie od temperatury. Ogromne znaczenie mają również nasłonecznienie, wilgotność i wiatr." - powiedziała.

Jak wyjaśniła, wysoka wilgotność utrudnia organizmowi chłodzenie poprzez pocenie się, natomiast wiatr i zachmurzenie mogą ograniczać skutki upału.

Skala intensywności upału obejmuje wartości od 0 do 10 i jest porównywalna do wskaźników siły wiatru czy promieniowania słonecznego. Według KNMI typowe fale upałów z ostatnich 30 lat osiągały poziomy 6 lub 7, choć wartości 8 i wyższe mogą występować także poza oficjalnie ogłoszonymi falami upałów. Poziom 10 jest niezwykle rzadki. W niektórych częściach prowincji Noord-Holland i Noord-Brabant nie został odnotowany ani razu, a w De Bilt pojawiał się łącznie przez zaledwie około cztery godziny od 1991 roku.

Nowy wskaźnik został opracowany wspólnie przez KNMI, TNO i RIVM po zgłoszeniach ze strony służb ratunkowych, policji, straży pożarnej oraz organizatorów wydarzeń. Wskazywali oni, że bardziej przejrzysty system oceny zagrożenia pomoże wcześniej identyfikować ryzyko.

KNMI zaznacza, że niebezpieczne warunki mogą wystąpić nawet bez rekordowych temperatur, zwłaszcza gdy wilgotność jest wysoka, a wiatr słaby.

Do nowych realiów dostosowują się już pracownicy wykonujący obowiązki na świeżym powietrzu. Dekarz pracujący w Almere przy temperaturze zbliżającej się do 30 stopni Celsjusza ocenił warunki na „9 w skali do 10”. Tymczasem KNMI określił intensywność upału w Almere na poziomie 7.

Eksperci przewidują, że wskaźnik będzie rósł od wiosny do lata, a następnie spadał jesienią. KNMI liczy, że mieszkańcy stopniowo nauczą się interpretować poszczególne poziomy i odpowiednio reagować, na przykład pijąc więcej wody, ograniczając wysiłek fizyczny lub szukając cienia.

Szczególnie narażone na skutki upałów są osoby starsze, małe dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby cierpiące na choroby serca i płuc. Podwyższone ryzyko dotyczy również pracowników wykonujących ciężką pracę fizyczną i sportowców uprawiających dyscypliny wytrzymałościowe.

Jednocześnie przygotowanie samorządów do walki z upałami pozostaje nierówne. Według analizy przeprowadzonej przez Sojusz Klimatyczny Holandii i Czerwony Krzyż, lokalne plany ochrony przed upałami posiada obecnie 128 z 342 gmin. Rok temu było ich zaledwie 90. Krajowy cel zakłada wdrożenie co najmniej 180 takich planów.

Dokumenty te określają sposoby pomocy najbardziej narażonym grupom mieszkańców podczas ekstremalnych upałów, w tym seniorom, dzieciom, kobietom w ciąży, osobom z problemami zdrowotnymi oraz osobom bezdomnym.