W Holandii szybko rośnie liczba teatrów oferujących dzieciom bezpłatny wstęp na spektakle. Jak informuje NOS, co najmniej 30 obiektów prowadzi już programy umożliwiające młodym widzom uczestnictwo w przedstawieniach bez kupowania biletu. Rozszerzanie inicjatywy wywołuje jednak coraz większy konflikt z komercyjnymi producentami teatralnymi, którzy grożą bojkotem takich placówek.

Trend jest widoczny w wielu miastach. W nowym sezonie osoby do 18 roku życia będą mogły bezpłatnie uczestniczyć w licznych spektaklach organizowanych przez Wilminktheater w Enschede. Do programu dołącza również Theater Het Speelhuis w Helmond.

Z kolei Theater Hanzehof w Zutphen rozpoczął bezpłatne wpuszczanie dzieci już wcześniej i zamierza kontynuować ten model w nadchodzącym sezonie. Siedem produkcji będzie tam dostępnych dla najmłodszych bez opłat. We wszystkich przypadkach dorośli opiekunowie nadal muszą kupować bilety.

Teatry podkreślają, że celem programu jest zwiększenie dostępności kultury niezależnie od sytuacji materialnej rodzin.

"Oferując dzieciom bezpłatny wstęp, dajemy młodym widzom, niezależnie od pochodzenia i dochodów, możliwość poznania teatru z bliska." - poinformował Hanzehof.

W Enschede celem jest natomiast umożliwienie dzieciom i młodzieży kontaktu z teatrem bez barier finansowych.

Za pioniera tego rozwiązania uznawany jest De Maaspoort w Venlo. W czasie pandemii COVID-19 teatr zauważył gwałtowny spadek liczby młodych widzów. Według dyrektora Leon Thommassen w 2022 roku jedynie 15 procent dzieci odwiedzało przedstawienia, podczas gdy przed pandemią było to 59 procent.

"Uznaliśmy, że musimy coś zrobić. Kontakt dzieci z kulturą jest zbyt ważny." - powiedział Thommassen.

Rozwiązaniem okazał się specjalny fundusz młodzieżowy finansowany przez fundacje, fundusze kulturalne, przedsiębiorstwa oraz darczyńców teatru.

"Organizacje, do których się zwróciliśmy, od razu były bardzo entuzjastyczne. W ciągu kilku tygodni stworzyliśmy fundusz i zapewniliśmy finansowanie darmowych wejść dla dzieci na cały rok." - wyjaśnił.

Jednocześnie producenci otrzymywali wynagrodzenie za wszystkie zajęte miejsca, również te zajmowane przez dzieci.

Efekty programu okazały się spektakularne. W sezonie 2018/2019, ostatnim porównywalnym sezonie przed pandemią, przedstawienia dla młodzieży odwiedziło około 5 tysięcy widzów. W sezonie 2024/2025 liczba uczestników bezpłatnych spektakli przekroczyła 23 tysiące, z czego niemal 14 tysięcy stanowiły dzieci. Frekwencja wzrosła z 46 do 84 procent.

Model szybko rozprzestrzenił się na inne teatry, między innymi Schouwburg Hengelo. Od sezonu 2024/2025 niemal wszystkie przedstawienia dla dzieci i młodzieży oraz spektakle taneczne są tam bezpłatne dla osób do 16 roku życia.

Jak podkreśla Mirella Jellema, teatr celowo nie ogranicza liczby darmowych przedstawień.

"Jeśli już decydujemy się na taki program, chcemy, aby widzowie sami mogli wybierać, na jakie spektakle chcą pójść." - powiedziała.

Schouwburg Hengelo informuje, że frekwencja na przedstawieniach rodzinnych podwoiła się już w pierwszym sezonie funkcjonowania programu. Teatr zamierza go kontynuować niezależnie od przyszłych wyników. Dodatkowo wzrosła liczba osób wspierających instytucję jako przyjaciele teatru i przekazujących coroczne darowizny.

Coraz większe niezadowolenie wyrażają jednak komercyjni producenci teatralni. Ich zdaniem darmowe wejściówki prowadzą do nierównej konkurencji między teatrami i zaburzają przepływ publiczności.

"Powstaje nierówna konkurencja między teatrami." - powiedziała Dian Hoelscher z Association of Independent Theater Producers.

Według Hoelscher przesuwanie się publiczności do teatrów oferujących darmowe bilety powoduje spadek liczby przedstawień dla dzieci w pozostałych placówkach. Szczególnie cierpią na tym objazdowe produkcje działające bez dotacji publicznych, które mają trudności z uzyskaniem wystarczającej liczby występów pozwalających pokryć koszty działalności.