Ponad 80 lat po zakończeniu II wojny światowej miejsca pamięci w Holandii i innych krajach coraz częściej stają się celem aktów wandalizmu, gróźb i przemocy. W dniu upamiętnienia ofiar wojny zniszczono m.in. National Monument na Placu Dam w Amsterdamie.

Osoby zarządzające miejscami pamięci oraz przedstawiciele społeczności żydowskiej wskazują na zaostrzenie debaty publicznej i rosnące wpływy ugrupowań antydemokratycznych jako jedne z głównych przyczyn tego zjawiska.

Jak podkreślają eksperci, niemal codziennie w Europie dochodzi do incydentów w takich miejscach - od gróźb i zastraszania po przypadki przemocy fizycznej. Problem potwierdzają m.in. Christine Gispen-de Wied z Sobibor Foundation oraz Piotr Cywiński, dyrektor byłego obozu koncentracyjnego Auschwitz.

Zjawisko to wpisuje się w szerszy wzrost antysemityzmu. Choć osoby żydowskiego pochodzenia stanowią zaledwie 0,3 procent społeczeństwa Holandii, odpowiadają za ponad jedną czwartą wszystkich zgłoszonych przypadków dyskryminacji.

Część ekspertów wskazuje również na wpływ polityki Izraela. W brytyjskich mediach pojawiły się ostrzeżenia rabinów, że obecny kurs władz może stanowić zagrożenie dla samego judaizmu. Z kolei historyk Omer Bartov twierdzi, że oskarżenia o antysemityzm bywają wykorzystywane do tłumienia krytyki.

Piotr Cywiński zwraca uwagę, że także działania USA i sytuacja w Strefie Gazy wpływają na nastroje społeczne. Podkreśla jednak, że nie należy mieszać bieżącej polityki z historią.

„Holokaust nie jest problemem żydowskim czy izraelskim - to problem europejski. Ofiarami byli Żydzi, ale odpowiedzialność spoczywa na sprawcach i tych, którzy nie zareagowali” - zaznaczył.

Eksperci wskazują również na rolę rosnącej polaryzacji politycznej w Europie. Ich zdaniem partie skrajne coraz częściej wykorzystują historię do budowania poparcia, co dodatkowo podsyca napięcia społeczne.

Podkreślają przy tym, że miejsca pamięci nie mają służyć budowaniu dumy, lecz przypominać o tragicznych wydarzeniach i konsekwencjach przeszłości.