Holenderskie sądy anulują mandaty z kamer

Holenderskie sądy w ostatnich tygodniach uchyliły kilka mandatów wystawionych na podstawie nagrań z kamer drogowych. Powodem było to, że gminy nie były w stanie udowodnić, że przed uruchomieniem kamer uzyskały wymagane zezwolenie od Prokuratury Publicznej.

Sprawy dotyczyły między innymi Sneek, Hagi, Holandii Północnej i Rotterdamu. Prawnicy zajmujący się prawem drogowym apelują teraz do samorządów o pilne sprawdzenie, w jaki sposób uzyskiwano zgodę na uruchamianie urządzeń.

„Gdybym był gminą, właśnie teraz gorączkowo sprawdzałbym, czy i w jaki sposób uzyskano zgodę” - powiedział De Telegraafowi prawnik Bert Kabel.

Problem polega na tym, że sądy nie były w stanie potwierdzić, że Prokuratura Publiczna rzeczywiście formalnie zezwoliła na rozpoczęcie działania kamer. Według prawników zwykłe rozmowy telefoniczne czy krótkie wiadomości e-mail nie spełniają wymogów prawnych.

W jednej ze spraw prawnik Jachin Piet z Verkeersboetes.nl pokazał korespondencję, w której gmina poinformowała prokuraturę, że kamery zaczną działać. Odpowiedź brzmiała jedynie: „Top”.

„To oczywiście nie wystarczy. Moim zdaniem nie jest to zgoda” - stwierdził Piet. Jego zdaniem nie może być tak, że ktoś podczas rozmowy telefonicznej powie, że „można”, a później nie będzie żadnego formalnego dokumentu pozwalającego sprawdzić, kto i na jakiej podstawie wyraził zgodę.

Bert Kabel z kancelarii SMART Advocaten również uważa, że wymiana kilku e-maili nie wystarcza. Decyzja dotycząca egzekwowania przepisów powinna być formalna, a zgody powinien udzielić uprawniony prokurator.

Przed uruchomieniem kamer prokuratura i Centralne Biuro Poboru Grzywien muszą również ocenić, czy ich zastosowanie jest uzasadnione względami bezpieczeństwa drogowego. Pod uwagę powinny być brane między innymi organizacja ruchu oraz infrastruktura w danym miejscu.

„Czy rzeczywiście chodzi o bezpieczeństwo ruchu? Czy układ drogi został odpowiednio dostosowany? I czy nie jest to po prostu maszynka do zarabiania pieniędzy dla miejskiego budżetu?” - pytał Kabel.

Rotterdam próbował naprawić błąd po fakcie

Szczególnie problematyczna okazała się sprawa z Rotterdamu. Prokuratura przedstawiła dokument potwierdzający zgodę, ale został on podpisany dopiero po wystawieniu mandatu.

Sąd odrzucił taki dokument. Uznał, że prokuratura powinna przedstawić pierwotną, konkretną zgodę na uruchomienie kamery, a nie dokument sporządzony dwa i pół roku później przez osobę, której uprawnienia do wydania takiej zgody również nie były jasne.

Według Pieta próby uzupełniania dokumentacji już po wystawieniu mandatów zdarzają się regularnie. W 2023 roku jedno z orzeczeń sugerowało, że organy mogą zasadniczo zakładać istnienie odpowiedniej zgody. Najnowsze wyroki pokazują jednak znacznie bardziej rygorystyczne podejście sądów.

Na razie nie oznacza to, że setki tysięcy wcześniejszych mandatów automatycznie tracą ważność.

Kierowca ma sześć tygodni na złożenie sprzeciwu. Po upływie tego terminu mandat pozostaje prawomocny, nawet jeśli później okaże się, że kamera została uruchomiona bez prawidłowej zgody.

Piet twierdzi jednak, że jego kancelaria prowadzi już kilka spraw dotyczących znacznej liczby mandatów. Podobne postępowania toczą się w Amsterdamie, gdzie prawnicy uważają, że część mandatów również może zostać anulowana.

Prokuratura Publiczna potwierdziła, że zgoda jest wymagana, ale odmówiła komentowania konkretnych postępowań. Jak przekazał jej rzecznik, obecnie toczy się kilka spraw dotyczących zakresu i sposobu stosowania tego wymogu.