Wątpliwości w sprawie Narodowego Instytutu Inwestycyjnego

Wpływ planowanego Narodowego Instytutu Inwestycyjnego na holenderską gospodarkę prawdopodobnie będzie ograniczony. Tak wynika z oceny ekspertów Holenderskiego Biura Analiz Polityki Gospodarczej (CPB), opublikowanej zaledwie kilka dni po przedstawieniu przez rząd planów utworzenia takiej instytucji.

Podczas Dnia Budżetu rząd poinformował, że zapewnienie odpowiedniego dostępu do finansowania dla innowacyjnych przedsiębiorców jest istotne dla holenderskiej gospodarki. W związku z tym zamierza utworzyć Narodowy Instytut Inwestycyjny i przeznaczyć na jego działalność 3,3 miliarda euro. Nowa instytucja miałaby kierować środki do projektów i przedsiębiorstw, które nie znajdują finansowania na rynku.

CPB, będące jednym z najważniejszych doradców rządu w kwestiach gospodarczych, wskazuje, że przydatność i konieczność utworzenia takiej instytucji nadal są przedmiotem szerokiej debaty publicznej. Zdaniem ekspertów może ona rzeczywiście ułatwić przedsiębiorstwom dostęp do finansowania. W przypadku szerszych celów publicznych, takich jak transformacja energetyczna, obronność czy infrastruktura, bardziej odpowiednie mogą być jednak inne instrumenty państwowe, na przykład dotacje.

„Nawet jeśli Narodowy Instytut Inwestycyjny zostanie utworzony w celu poprawy dostępu przedsiębiorstw do finansowania, nie będzie rozwiązaniem każdego problemu, z jakim firmy mierzą się podczas inwestowania” - napisali eksperci CPB.

Jak podkreślają, tego rodzaju instytucja, określana również mianem narodowego banku inwestycyjnego, ma sens przede wszystkim wtedy, gdy umożliwia realizację inwestycji, których prywatni inwestorzy w przeciwnym razie by nie sfinansowali.

„Trudno ustalić, ile inwestycji, które w rzeczywistości są rentowne, nadal nie może uzyskać finansowania” - zaznaczają eksperci.

Ich zdaniem samo finansowanie może być dostępne, a inwestycję mogą blokować inne ograniczenia. Wśród przykładów wymieniono niedobór pracowników oraz ograniczenia związane z emisją azotu, które w Holandii od lat utrudniają realizację części przedsięwzięć.

Holenderski rząd od dawna rozważa utworzenie narodowego banku inwestycyjnego. Wcześniej do jego powstania wzywali między innymi ekonomiści oraz inne znane osoby ze świata biznesu, w tym były szef koncernu ASML Peter Wennink.

Zwolennicy takiej instytucji wskazują na inne państwa, które już posiadają narodowe banki inwestycyjne. Ich zadaniem jest wspieranie gospodarki podczas dużych transformacji, między innymi związanych z cyfryzacją i transformacją energetyczną.