Susza zagraża 800-letnim kościołom w Holandii

Średniowieczne kościoły w holenderskiej prowincji Groningen mogą niszczeć nie tylko z powodu szkód wywołanych trzęsieniami ziemi, ale również wskutek długotrwałej suszy. Tak wynika z wstępnego badania przeprowadzonego przez ekspertów zajmujących się klimatem i glebą na zlecenie władz prowincji Groningen oraz fundacji Stichting Oude Groninger Kerken, która opiekuje się zabytkowymi kościołami.

Badacze analizowali wpływ suszy na sztuczne wzniesienia, na których stoją świątynie w miejscowościach Den Ham i Oostum. Zainteresowali się tym problemem po uszkodzeniach kościoła w Oostum, które pojawiły się w 2018 roku.

Eksperci podejrzewają, że zmiany zachodzące w podłożu, potencjalnie związane z długimi okresami bez opadów, mogą powodować przemieszczanie się budynków. Problem może zagrażać również innym zabytkowym kościołom w regionie.

Świątynia w Oostum, której nawa pochodzi sprzed około 800 lat, pozostaje ważnym miejscem dla lokalnej społeczności. Opiekunowie obiektu, Hesther le Grand i Niels Smit Duyzentkunst, podkreślają, że jego zachowanie ma ogromne znaczenie ze względu na wartość historyczną. W ostatnich latach na murach pojawia się jednak coraz więcej pęknięć, które mogą przyspieszać niszczenie budowli.

„Nie można zakładać, że ten kościół będzie stał tutaj również za 800 lat. Proces niszczenia postępuje bardzo szybko” - powiedział w rozmowie z NOS Floris Boogaard, wykładowca zajmujący się adaptacją do zmian klimatu na uczelni Hanze University of Applied Sciences. Jego zdaniem podobne problemy mogą dotyczyć wielu innych świątyń, nie tylko tych objętych badaniem.

Naukowcy obserwowali zarówno przemieszczanie się samych budynków, jak i zmiany zachodzące w podłożu. W przypadku kościoła w Oostum zauważono wyraźne ruchy konstrukcji.

Jednym z kluczowych czynników jest obniżanie się poziomu wód gruntowych. Eksperci wskazują, że wysychający torf ulega utlenianiu i zagęszczeniu. Zbadali również próbki gliny, która ma właściwości pęcznienia i kurczenia się. Gdy gleba jest wilgotna, zwiększa swoją objętość, natomiast podczas suszy kurczy się, co może prowadzić do osiadania gruntu i przemieszczania się budynków.

Rozważane są już możliwe działania ochronne. W przypadku kościoła w Oostum jednym z pomysłów jest wykopanie płytkich zagłębień wokół świątyni, które gromadziłyby wodę deszczową i umożliwiały jej stopniowe wsiąkanie w ziemię. Utrzymywanie bardziej stabilnego poziomu wilgotności mogłoby ograniczyć kurczenie się i pęcznienie gruntu.

„Bardzo dobrze, że wreszcie bada się, co się dzieje i co możemy zrobić, aby temu przeciwdziałać” - powiedział Duyzentkunst. Jak dodał, zachowanie takich miejsc byłoby niezwykle ważne dla całej lokalnej społeczności.