Niedobory miejsc w ośrodkach recepcyjnych

Holandia nadal boryka się z niedoborem miejsc w ośrodkach recepcyjnych dla osób ubiegających się o azyl, mimo że od wprowadzenia ustawy o rozproszeniu minęły już dwa lata. Pod koniec stycznia 2026 roku w całym kraju dostępnych było około 80 000 miejsc noclegowych, znacznie poniżej zakładanego celu wynoszącego niemal 103 000. Z danych pozyskanych przez NRC od Centralnej Agencji ds. Przyjmowania Osób Ubiegających się o Azyl (COA) wynika, że obecnie tylko cztery na dziesięć gmin spełniają wymogi ustawy.

Spośród 342 gmin aż 196 oferuje zbyt mało miejsc recepcyjnych, a ponad 100 nie zapewnia ich w ogóle. Na poziomie prowincji wystarczającą liczbę miejsc mają jedynie Groningen, Fryzja, Drenthe i Flevoland - przy czym prowincje te spełniały wymagania już przed wejściem ustawy w życie.

Ustawa o rozproszeniu, uchwalona w styczniu 2024 roku po lecie, w którym osoby ubiegające się o azyl były zmuszone spać na zewnątrz centrum rejestracyjnego w Ter Apel, miała na celu zwiększenie liczby miejsc recepcyjnych i ich lepsze rozmieszczenie w całym kraju.

Mimo utworzenia około 13 000 dodatkowych miejsc oraz poprawy regionalnego rozkładu od 2024 roku, tempo wzrostu wyraźnie spadło.

„W ciągu ostatnich dwóch lat niektóre gminy działały bardzo aktywnie” - powiedział Mark Boumans, burmistrz Doetinchem i przewodniczący komisji ds. azylu w Związku Gmin Holenderskich (VNG). „Ale są też gminy, w których plany azylowe wciąż w dużej mierze istnieją tylko na papierze. Po zeszłorocznych zawirowaniach wrzucono tam hamulec”.

Spowolnienie wiąże się z wyborami samorządowymi oraz lokalnymi protestami. Kilka gmin odłożyło lub wycofało plany otwarcia ośrodków azylowych. W Raalte na przykład rada gminy zawiesiła plany w czerwcu, tydzień po upadku rządu.

„Nie chcemy, aby ośrodek recepcyjny spolaryzował naszych mieszkańców. Mogłoby to także wpłynąć na zachowania wyborcze” - powiedziała radna Gerria Toeter. „Nowa rada i tak będzie musiała zatwierdzić pozwolenie planistyczne dla tego ośrodka”.

W ciągu ostatniego roku nasiliły się protesty, zastraszanie oraz groźby wobec lokalnych polityków i ich rodzin. Boumans stwierdził: „Działam w polityce lokalnej od 1995 roku. Nie pamiętam masowych protestów przeciwko decyzjom samorządów na taką skalę. Gdziekolwiek jadę, wszyscy mówią o protestach, przemocy, zastraszaniu oraz ich wpływie na lokalnych polityków i ich rodziny”. W Terneuzen radny CDA powstrzymał się od głosowania nad utworzeniem ośrodka azylowego z powodu „silnej presji”.

Tymczasowe schronienia stanowią około połowy z obecnych 80 000 miejsc recepcyjnych. Choć w tym roku ma powstać około 6 000 trwałych miejsc, COA spodziewa się, że niedobór się pogłębi, ponieważ liczba zamykanych obiektów tymczasowych przewyższa liczbę nowych.

W lutym ustawa wchodzi w drugi cykl obowiązywania. Pełniąca obowiązki minister Mona Keijzer (BBB), odpowiedzialna za ustawę o rozproszeniu, ustali nowy cel liczby miejsc recepcyjnych i rozdzieli go pomiędzy prowincje na podstawie liczby ludności oraz czynników społeczno-ekonomicznych. Gminy muszą przedstawić swoje plany do 31 października; jeśli prowincje nie przedłożą kompletnych planów, minister będzie mogła interweniować. Wszystkie placówki muszą być gotowe do 1 lipca 2027 roku - w przeciwnym razie minister może zobowiązać gminy do otwarcia ośrodków.

Nowy cel ma być prawdopodobnie niższy niż pierwotne 103 000 miejsc. We wrześniu COA szacowała, że do 1 stycznia 2027 roku potrzebnych będzie 88 000 miejsc. Nadal nie jest jasne, w jaki sposób nowe rządowe rozdzielenie zadań będzie się miało do ubiegłorocznych decyzji alokacyjnych podjętych przez byłą minister Marjolein Faber (PVV).

Nowa koalicja rządowa, utworzona pod koniec stycznia 2026 roku przez D66, VVD i CDA, zobowiązała się do utrzymania ustawy o rozproszeniu, wskazując na potrzebę „sprawiedliwego podziału między gminami”.