Rosnące ceny energii spowodowane konfliktem na Bliskim Wschodzie skłoniły jedną czwartą gospodarstw domowych w Holandii do ograniczenia zużycia gazu i energii elektrycznej - wynika z najnowszego badania panelu RTL Nieuws. Większość obniżyła temperaturę ogrzewania i zwraca większą uwagę na urządzenia oraz oświetlenie, aby uniknąć niepotrzebnego zużycia energii.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) określiła sytuację jako poważny kryzys energetyczny i wezwała państwa członkowskie, w tym Holandię, jednego z 32 członków, do zmiany zachowań. Wśród opublikowanych wczoraj zaleceń znalazły się m.in. obniżenie limitów prędkości na autostradach o co najmniej 10 km/h, promowanie wspólnych przejazdów i transportu publicznego, zachęcanie do pracy zdalnej oraz przechodzenie na kuchenki elektryczne w gospodarstwach domowych. IEA zasugerowała również, aby rządy rozważyły systemy rotacji tablic rejestracyjnych w celu ograniczenia liczby pojazdów na ulicach miast.

„Rządy mogą interweniować, aby pomóc konsumentom w opłacaniu rachunków za energię w okresach wzrostu cen, jak widzieliśmy w 2022 roku. Jednak zasoby finansowe są ograniczone i kluczowe jest, aby środki trafiały do tych, którzy najbardziej ich potrzebują” - stwierdzono w raporcie IEA.

Według badania RTL 55 procent respondentów uważa, że rząd Holandii powinien działać natychmiast, podczas gdy 39 procent opowiada się za poczekaniem, aż wysokie ceny utrzymają się dłużej. Tylko 4 procent obecnie potrzebuje wsparcia, a 53 procent twierdzi, że nie wymaga pomocy. Kolejne 38 procent potrzebowałoby jej dopiero w przypadku utrzymywania się wysokich cen.

Na arenie międzynarodowej rządy zareagowały szybciej. Włochy wprowadziły środki obejmujące obniżenie podatków na paliwo. Grecja wdrożyła politykę zapobiegającą nadmiernym zyskom handlarzy ropą. Hiszpania ogłosiła pakiet wsparcia o wartości 5 miliardów euro, obejmujący obniżki podatków od energii elektrycznej, pomoc finansową dla najbardziej narażonych gospodarstw domowych oraz tymczasowe zamrożenie czynszów, oczekujące na zatwierdzenie przez parlament.

Holenderski rząd zareagował ostrożnie. Premier Rob Jetten stwierdził, że choć zalecenia IEA są istotne dla wielu krajów, Holandia poczyniła już znaczne postępy w oszczędzaniu energii i jest stosunkowo dobrze przygotowana. Ministrowie Stientje van Veldhoven (klimat i zielony rozwój) oraz Thierry Aartsen (praca i partycypacja) podkreślili, że obecnie nie występują niedobory.

Jetten zaznaczył, że nawet gdyby wojna zakończyła się natychmiast, dostawy energii nie wrócą od razu do normy, wskazując na zakłócone szlaki transportowe i uszkodzone rafinerie. Szeroko zakrojone interwencje pozostają możliwe, ale muszą być ukierunkowane na osoby i firmy najbardziej potrzebujące, aby nie marnować środków publicznych.

Opinia publiczna zaczyna się skłaniać ku ponownemu otwarciu pól gazowych w Groningen. Poparcie dla wznowienia wydobycia wzrosło z 34 do 43 procent od września, choć 82 procent badanych uważa, że złoża powinny być zarezerwowane wyłącznie na sytuacje skrajne. Wśród gospodarstw domowych mających trudności finansowe aż 57 procent popiera wykorzystanie gazu z Groningen. Partia JA21 zaproponowała prawne uznanie tego gazu za rezerwę strategiczną, jednak projekt nie ma większości parlamentarnej.

Badanie pokazuje również, że niemal sześciu na dziesięciu kierowców (58 procent) próbowało oszczędzać paliwo od początku konfliktu. Najczęstsze strategie to wybieranie tańszych stacji, ograniczanie podróży lub korzystanie z alternatywnych środków transportu. Jetten wskazał, że także obywatele Holandii mogą indywidualnie przyczynić się do ograniczenia zużycia energii.

W poniedziałek ceny ropy gwałtownie spadły po wypowiedziach prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczących Iranu. Trump ogłosił, że Stany Zjednoczone wstrzymają ataki na irańskie instalacje energetyczne na najbliższe pięć dni, podczas gdy trwają rozmowy z Iranem. Ceny ropy początkowo spadły o około 10 procent. Bloomberg poinformował o chwilowym spadku nawet do 14 procent, po czym ustabilizowały się na poziomie około 10 procent, a następnie spadły o około 8 procent.

Znacznie spadły także ceny gazu w Europie. Na giełdzie gazu w Amsterdamie ceny obniżyły się o prawie 5 euro do poziomu około 55 euro za megawatogodzinę. Zmienność zarówno cen ropy, jak i gazu pozostaje jednak wysoka, a ich poziomy są nadal znacznie wyższe niż przed pierwszymi amerykańskimi i izraelskimi atakami na Iran w ubiegłym miesiącu.