Sztuczna inteligencja pomaga organizacjom pracować szybciej i efektywniej, ale nie oznacza to automatycznie wzrostu produktywności. Do takich wniosków doszli badacze z Netherlands Organisation for Applied Scientific Research w najnowszym badaniu poświęconym wykorzystaniu AI w holenderskich organizacjach.

Eksperci zwracają również uwagę, że pracodawcy zbyt rzadko analizują wpływ sztucznej inteligencji na obowiązki pracowników oraz warunki ich pracy.

Badanie objęło cztery organizacje korzystające z AI w różnych obszarach działalności. Firma ubezpieczeniowa a.s.r. wykorzystuje sztuczną inteligencję do przewidywania poziomu satysfakcji klientów. Holenderska służba celna korzysta z AI do wyszukiwania informacji w podręcznikach i dokumentacji. Platforma e-commerce HelloPrint używa sztucznej inteligencji do automatycznego odpowiadania na pytania klientów, natomiast dostawca usług IT LINKIT wykorzystuje AI do tworzenia ofert handlowych i opisów projektów.

Badacze przeprowadzili rozmowy z pracownikami i menedżerami tych organizacji oraz przeanalizowali dostępne publikacje naukowe dotyczące wdrażania sztucznej inteligencji.

Wyniki pokazały, że AI rzeczywiście przyspiesza i upraszcza wiele procesów, jednak korzyści w postaci wyższej produktywności nie pojawiają się automatycznie.

W dużej mierze zależy to od specyfiki organizacji i sposobu wykorzystania zaoszczędzonego czasu.

Najbardziej spektakularne efekty odnotowano w HelloPrint. Dzięki wdrożeniu AI firma mogła ograniczyć zatrudnienie w obsłudze klienta o około 80 procent, co przełożyło się na znaczące oszczędności.

Z kolei w służbie celnej i LINKIT sztuczna inteligencja przyniosła jedynie niewielkie oszczędności czasu przy wykonywaniu konkretnych zadań.

Według TNO samo skrócenie czasu pracy nie oznacza jeszcze wzrostu produktywności lub przychodów.

"Wzrost produktywności pojawia się tylko wtedy, gdy organizacje potrafią skutecznie wykorzystać zaoszczędzony czas." - podkreślają autorzy raportu.

Badacze zwracają uwagę, że firmy zbyt mocno koncentrują się na automatyzacji procesów i ograniczaniu kosztów, pomijając wpływ AI na codzienną pracę zatrudnionych osób.

"Sztuczna inteligencja wpływa nie tylko na ilość pracy, ale również na jej jakość." - zaznaczają eksperci.

Według raportu część obowiązków staje się bardziej skomplikowana, podczas gdy inne stają się monotonne i powtarzalne. Może to wpływać na poziom stresu pracowników, ich samodzielność oraz satysfakcję z wykonywanej pracy.

TNO zauważyło, że analizowane organizacje uwzględniały te kwestie jedynie w ograniczonym zakresie i bardzo ogólnie.

Zdaniem badaczy pracownicy powinni być aktywnie angażowani już na etapie projektowania i wdrażania systemów opartych na sztucznej inteligencji.

Takie podejście zwiększa szanse zarówno na skuteczne wykorzystanie nowych technologii, jak i na odpowiednie dostosowanie zakresu obowiązków oraz warunków pracy.

Eksperci podkreślają, że wdrożenie AI nie jest wyłącznie wyzwaniem technologicznym.

Organizacje muszą świadomie podejmować decyzje dotyczące organizacji pracy, podziału ról i procesów. Tylko wtedy możliwe jest osiągnięcie podwójnej korzyści: wyższej produktywności oraz dobrej jakości pracy dla pracowników - podsumowali autorzy badania.