Większość gmin w Holandii zamierza stosować się do krajowej ustawy o rozmieszczaniu osób ubiegających się o azyl, choć często robi to bez entuzjazmu i stawiając liczne warunki. Tak wynika z analizy pierwszych 212 umów koalicyjnych zawartych po marcowych wyborach samorządowych, przeprowadzonej przez NOS.

Około trzy miesiące po wyborach sformowano już blisko dwie trzecie nowych władz gminnych. Wiele samorządów podkreśla, że zgodzi się na tworzenie jedynie „odpowiednich” ośrodków recepcyjnych, przez co rozumie głównie niewielkie placówki. Lokalne władze często zaznaczają również, że mieszkańcy powinni mieć możliwość wypowiedzenia się na temat planowanych lokalizacji.

Niektóre koalicje wskazują także preferencje dotyczące osób przyjmowanych do ośrodków. W dokumentach pojawiają się zapisy preferujące rodziny z dziećmi, przy jednoczesnym wykluczaniu samotnych dorosłych mężczyzn.

W Heerlen władze deklarują, że przestrzegają przepisów i są z tego „dumne”, ale jednocześnie sprzeciwiają się dalszemu zwiększaniu liczby miejsc dla azylantów. W umowie koalicyjnej zapisano, że jeśli Heerlen przejmie jeszcze większą odpowiedzialność w tej kwestii, nagrodzone zostaną gminy, które unikają solidarnego udziału w przyjmowaniu uchodźców.

Znacznie ostrzejsze stanowisko przyjęto w kilku innych miejscowościach. W Maassluis nowa koalicja zapisała wprost: „Oferta Maassluis wyniesie zero miejsc dla osób ubiegających się o azyl”. Dodano również, że gmina „nie zawaha się przesuwać granic prawa”, aby osiągnąć ten cel.

W Hardenberg, gdzie trwa spór z Centralną Agencją ds. Przyjmowania Osób Ubiegających się o Azyl, dotyczący przedłużonego funkcjonowania ośrodka azylowego, nowe władze nie chcą obecnie przyjmować kolejnych azylantów. Koalicja zapowiada wywieranie „maksymalnej presji” na jak najszybsze zamknięcie istniejącego centrum.

Jeszcze dalej poszły gminy Albrandswaard i Borne. Albrandswaard zaskarżyła już decyzję dotyczącą liczby osób, które ma przyjąć zgodnie z ustawą. Władze argumentują, że gmina już teraz ponosi znaczące obciążenia związane z innymi grupami wymagającymi szczególnej opieki, wskazując między innymi na funkcjonowanie zakładu psychiatrii sądowej. Borne rozważa podjęcie podobnych kroków prawnych.

Ustawa o rozmieszczaniu azylantów została wprowadzona przez rząd centralny, aby bardziej równomiernie rozłożyć obowiązki między gminami i zwiększyć liczbę dostępnych miejsc recepcyjnych. Część samorządów wykorzystuje jednak nowe przepisy jako argument za ograniczaniem, a nie zwiększaniem istniejącej liczby miejsc.

Przykładem jest Wassenaar, gdzie obecny ośrodek przyjmuje około sześciokrotnie więcej osób, niż wymaga ustawa. Lokalna koalicja zapowiada, że po wygaśnięciu obecnych umów w 2028 roku będzie dążyć do zmniejszenia jego skali, argumentując to poprawą jakości życia mieszkańców i ograniczeniem poczucia zagrożenia.

Dziesięć gmin w ogóle nie poruszyło kwestii przyjmowania azylantów w swoich umowach koalicyjnych. Są to głównie niewielkie samorządy lub takie, które już obecnie spełniają wymogi ustawy.

Z danych przedstawionych przez ministra ds. azylu i migracji Van den Brink wynika, że 119 gmin w pełni przestrzega przepisów, 116 realizuje je częściowo, a 107 nie stosuje się do nich wcale.

Aż 47 gmin nie odpowiedziało na pytania ministerstwa dotyczące sposobu wdrożenia ustawy. Minister przyznał podczas niedawnej debaty parlamentarnej, że jest zaskoczony takim podejściem. Jak stwierdził, część samorządów docenia jasne zasady, inne twierdzą, że nie są jeszcze gotowe, ale pracują nad rozwiązaniem problemu. „Tyle gmin, ile historii” - podsumował.

Po wakacjach rząd zamierza rozpocząć pierwsze działania egzekucyjne wobec gmin, które obecnie nie zapewniają żadnych miejsc dla osób ubiegających się o azyl. Ministerstwo zapowiedziało również upublicznienie nazw tych samorządów.